Grágás er ein norðuratlantiskur og evropeiskur flytifuglur, sum flytur millum lond og verður umsitin í einum breiðum altjóða høpi. Í mongum londum rundan um okkum, m.a. Kanada, Grønlandi, Íslandi, Hetlandi, Skotlandi, Írlandi, Onglandi, Noregi, Danmark, Svøríki og Týsklandi, er grágás ein viðurkendur partur av veiðu og regulering, skipað undir greiðum og kontrolleraðum karmum.
Í hesum londum byggir umsitingin av grágás á:
reguligar teljingar og eygleiðingar
fakligar stovnsmetingar
og altjóða samstarv um flytifuglar
Altjóða arbeiðið verður samskipað gjøgnum m.a. AEWA (African–Eurasian Waterbird Agreement) og Wetlands International, har stovnsstødd og gongd hjá grágás verða mettar í einum felags norðuratlantiskum og evropeiskum samanhangi.
Grágás, sum heldur til í Føroyum, verður vanliga mett at vera partur av sama norðuratlantiska stovni sum grágás í okkara grannalondum. Í altjóða samanhangi verður stovnurin mettur við støði í felags dátugrunnum og samstarvi millum lond, heldur enn í fullkomiliga isoleraðum staðbundum teljingum.
Í Føroyum hevur umsitingin tó valt eina varna linju, har mett verður, at serføroysk teljing og fakligt grundarlag skulu liggja fyri, áðrenn ein almenn veiða kann loyvast. Hetta er ein fyrisitingarlig meting, sum liggur innan fyri galdandi regluverk, men sum samstundis ger Føroyar til eitt undantak í mun til nógv grannalond.
Altjóða náttúruumsiting viðurkennir, at veiða, tá hon er avmarkað, stýrd og fylgd upp við skráseting, kann vera eitt virkið stýringaramboð. Í fleiri londum verður grágás harumframt mett sum ein fuglur, ið kann gera munandi skaða á landbúnað og tí verður regulering brúkt sum partur av umsitingini.
Í Føroyum sæst hetta longu í avmarkaðari útgávu. Summir bóndir kunnu fáa serloyvi at skjóta grágás, tá hon ger skaða á avgrøði. Hetta vísir, at føroyskir myndugleikar longu viðurkenna, at regulering er neyðug undir ávísum umstøðum.
Tað er tí rímiligt at umrøða, um somu grundreglur, undir skipaðum og fakliga stýrdum karmum, eisini kunnu nýtast breiðari, soleiðis at veiða av grágás kann verða enn eitt burðardygt ískoyti til føroyska matkovan.
Ein framtíðarveiðustýring í Føroyum kundi byggja á:
altjóða stovnsmetingar og samstarv
eina varna og avmarkaða føroyska veiðu
skipaða skráseting av veiðuúrslitum
og av fakligari eftirmeting
Veiðufólk og feløg kunnu í hesum sambandi vera ein virkin partur av arbeiðinum, við at lata inn dátur og eygleiðingar, sum kunnu styrkja føroyska vitanargrundarlagið.
Spurningurin um grágás og veiðu í Føroyum snýr seg ikki um, hvørt veiða er burðardygg ella ei, men um, hvussu ein slík veiða kann skipast á ein hátt, sum er í samsvari við bæði altjóða praksis og føroyska umsiting.
So leingi Føroyar eru partur av sama norðuratlantiska flyti- og umsitingarhøpi sum okkara grannalond, er tað bæði rímiligt og viðkomandi at arbeiða víðari við spurninginum um stýrda og burðardyggja veiðu av grágás í Føroyum.
Vónandi gongur ikki ov long tíð til nýtt er at frætta frá almennari síðu um veiðu eftir Grágás.